Kabartma Lak Nedir?
Yazar: Kamer Ofset Matbaacılık
Kabartma lak (Spot UV / Raised Varnish), ofset baskı işlemi tamamlandıktan sonra, ambalaj veya kurumsal evrak üzerindeki spesifik bölgelere (logo, desen, başlık) ekstra bir serigrafi kalıbı üzerinden polimerik bir şeffaf vernik (Lak) dökülerek ve UV ışınlarıyla anında dondurularak 3 boyutlu dokunsal (Tactile) bir yükselti yaratma işlemidir.
“Serigrafi Ağı, UV Kürlenme ve Mat-Parlak Kontrastı” bölümünde Kartvizit için uygun uygulama kapsamı sayfasında “Serigrafi Ağı, UV Kürlenme ve Mat-Parlak Kontrastı” kapsamını netleştirin. Bütçe ile uygulama sınırını kaydedin.
Serigrafi Ağı, UV Kürlenme ve Mat-Parlak Kontrastı
Kabartma lak işlemi, standart matbaa (Ofset) makinesinde değil, genellikle ayrı bir İpek Baskı (Silk-Screen) veya Dijital Scodix makinesinde uygulanır. İşlemin temel mantığı; kağıdın tüm yüzeyini değil, sadece dikkat çekilmesi istenen alanı parlatmaktır. Bunu yaparken en dramatik etkiyi (High Contrast) yakalamak için, kağıdın zeminine işlemden hemen önce 'Mat Selefon (Matte Lamination)' kaplanır. Mat ve sönük bir zeminin ortasında cam gibi parlayan kabartılı lak, optik bir illüzyon yaratır.
“Serigrafi Ağı, UV Kürlenme ve Mat-Parlak Kontrastı” hazırlığını Selefon Nedir ile birlikte okuyun. “Serigrafi Ağı, UV Kürlenme ve Mat-Parlak Kontrastı” açısından ek teknik ayrıntıları burada bulabilirsiniz.
Sıvı polimer reçine, istenilen bölgelere döküldüğü milisaniye içerisinde Ultraviyole (UV) lambaların altından geçer. Bu yüksek frekanslı UV ışığı, sıvının kağıda yayılmasına (Bleeding) fırsat vermeden polimer zincirlerini anında dondurarak (Curing) yükseklik (Emboss) hissini sabitler.
- Kısmi Lak ile Kabartma Lak farkı: Kısmi lakta (Flat Spot UV) sadece bir parlaklık vardır, parmağınızı gezdirdiğinizde yükseklik hissetmezsiniz. Kabartma lakta ise reçine daha yoğun dökülür ve mikronize bir tepecik oluşturur.
- Tramlı (Gradients) alanlara lak uygulanamaz. Lak kalıbı, %100 Solid (Keskin sınırları olan) vektörel bir maske üzerinden oluşturulmalıdır.
- Çok ince serifli fontlar veya 0.5 mm'den dar çizgiler için kabartma lak kullanılamaz; reçine kalın olduğu için ince çizgilerde birleşerek yazıyı okunmaz bir lekeye dönüştürür.
- Tasarım yaparken PDF dosyanızda kabartma lak atılacak alanları belirtmek için, o alanların birebir kopyasını oluşturup aynı hizaya (Front) yapıştırın ve bu katmanı CMYK dışı, 'Spot UV' adında yeni bir Spot Renk (Örn: %100 Macenta) ile doldurun. (Mutlaka Overprint komutu vererek alttaki görseli oymasını engelleyin).
| Lak Türü | Fiziksel Özellik | Kullanım ve Etki |
|---|---|---|
| Dispersiyon Lak | Kağıdın tamamını kaplayan ince vernik | Hızlı kuruma sağlar, çizilmeyi önler (Yükseklik yok) |
| Kısmi Lak (Spot UV) | Lokal (Bölgesel) düz parlaklık | Mat/Parlak kontrastı yaratır (Dokunsal yükseklik yok) |
| Kabartma Lak | Bölgesel + 3 Boyutlu yükselti | Premium dokunma hissi, logo vurgusu (Premium) |
| Simli Lak (Glitter) | Reçinenin içine sim karıştırılır | Kozmetik kutuları, tebrik kartları |
Sık sorulan sorular
Logomun üzerine kabartma lak yaptırdım ama lak, logonun dışına kaymış. Matbaa mı hatalı?
Evet ve hayır. Ofset makinesi (CMYK basan) ile Lak makinesi farklı donanımlardır. Kağıt ikinci bir makineye girdiğinde 0.1 mm ile 0.3 mm arası mikronize kaymalar (Registration Shift) yaşaması endüstriyel olarak kabul edilebilir bir toleranstır. Ancak kayma 1 mm'yi buluyorsa bu hatalı üretimdir. Bu riski azaltmak için ince detaylı renkli çizgilere değil, daha dolgun (kalın) zeminlere lak atılması tercih edilmelidir.
Defterimin ön kapağına kabartma lak yaptırdım, kitaplığa koyunca yanındaki diğer defterleri çizdi?
Kabartma lak (UV Varnish) kuruduğunda cam veya sert plastik benzeri bir kimyasal dayanıklılığa (Hardness) ulaşır. Bu nedenle sert kabartmalı kapaklar birbirine veya diğer kitaplara sürtündüğünde zımpara etkisi (Abrasive effect) yapabilir. Eğer ürün kargoyla gönderilecekse veya yığılarak depolanacaksa, aralarına 'Shrink Film' veya ince ayırıcı kağıt konması zorunludur.