Tasarım ve Baskı Dosyası Hazırlama Rehberi
Yazar: Kamer Ofset Matbaacılık
Tasarım ve dosya hazırlama (Pre-Press Workflow), dijital yaratıcılığın ekrandan çıkarak fiziksel üretim bantlarına (Giyotin, CTP, Katlama makineleri) girdiği evrede, endüstriyel matematik kuralları, taşırma payları (Bleed) ve CMYK renk ayrımlarıyla inşa edilmiş üretim reçetesinin (PDF/X) oluşturulmasıdır.
“Klasör Hiyerarşisi, Bağlantılar ve Paketleme” planında Katalog için proje odaklı sipariş bilgileri bağlantısıyla “Klasör Hiyerarşisi, Bağlantılar ve Paketleme” seçimini inceleyin. Üretim kapsamını teslimden önce kesinleştirin.
Klasör Hiyerarşisi, Bağlantılar (Links) ve Paketleme (Packaging)
Profesyonel bir tasarım dosyasının çökmemesi ve matbaada hatasız açılması için program (Örn: Illustrator veya InDesign), içine attığınız ağır fotoğrafları (TIFF, PSD) dosyanın kalbine gömmez (Embed etmez). Bunun yerine sadece o fotoğrafların bilgisayarınızdaki klasör yollarını (Links) ezberler ve size önizlemesini (Proxy) sunar. Bu, devasa katalogların bilgisayarınızı kilitlemeden çalışmasını sağlar.
Tasarım bitip iş matbaaya yollanacağı zaman sadece '.INDD' veya '.AI' dosyasını mail atmak, tarihin en büyük felaketlerinden biridir. Matbaa dosyayı açtığında, bilgisayarınızda kalan o Linked (Bağlı) fotoğraflar ve Fontlar aranacak ve bulunamadığı için ekranda devasa kırmızı 'Missing Links/Fonts' pikselli boş kutular çıkacaktır.
“Klasör Hiyerarşisi, Bağlantılar ve Paketleme” karşılaştırmasını Baskı Dosyası Göndermeden Önce Kontrol Listesi için kontrol adımları üzerinden genişletin. “Klasör Hiyerarşisi, Bağlantılar ve Paketleme” ile ilişkili ölçütleri aynı sırayla izleyin.
- Package (Paketleme) Komutu: Illustrator ve InDesign'da bulunan 'File > Package' özelliği bir hayat kurtarıcıdır. Bu tuşa bastığınızda yazılım; belgede kullandığınız tüm fotoğrafları, vektörleri ve bilgisayarınızdaki font dosyalarını (.OTF) kopyalayarak yepyeni ve eksiksiz bir klasör (Master Folder) içine arşivler. Matbaaya bu paket ZIP olarak gönderilir.
- İsimlendirme (Naming Convention): Dosya isimlerinde (ve içine çağrılan fotoğraflarda) Türkçe karakter (ş, ğ, ç, ü, ö, ı) ve Boşluk (Space) ASLA kullanılmamalıdır. Boşluk yerine tire (-) veya alt tire (_) kullanılmalıdır. (Örn: 'kapak_tasarimi_V3.pdf'). Eski tip RIP bilgisayarları Türkçe karakter gördüğünde dosyayı tamamen bozar veya okuyamaz.
- Sıfır Noktası ve Bıçak (Die-Line): Ambalaj tasarımlarında, matbaadan gelen Bıçak İzi şablonunun ölçüsü veya konumu (Artboard içindeki X-Y koordinatı) tasarımcı tarafından milimetre bile değiştirilmemelidir. Eğer şablon oynatılırsa, tasarım matbaada basılır ancak kesim makinesinin kalıbıyla uyuşmayacağı için hepsi yanlış kesilir.
- Bir broşür tasarlarken 1. sayfanın tasarım bittiğinde, kopyasını (Save As) alıp 2. sayfayı onun üzerinden değiştirmeye başlamayın. Bir belgede kullanılmayan gizli katmanlar, köşede unutulmuş renkli vektörler PDF'e dahil olur ve RIP makinesini yorar. Çalışma bittiğinde tüm 'Artboard (Çalışma Yüzeyi)' dışındaki çöpleri temizleyin (Clean up/Purge) ve dosyayı öyle PDF yapın.
| Amatör Tasarımcı Davranışı | Profesyonel (Pre-Press) Tasarımcı Aksiyonu |
|---|---|
| Sadece AI/INDD dosyasını mail atmak | File > Package yaparak Font/Link klasörünü ZIP'lemek |
| Metinleri siyah yapmak için (R:0 G:0 B:0) seçmek | Swatches'tan Color Mode'u CMYK yapıp C:0 M:0 Y:0 K:100 atamak |
| Zemini kağıdın sıfır noktasında bitirmek | Zemini kağıttan dışarı 3 mm uzatıp (Bleed) PDF'e taşma eklemek |
| Dosya adını 'son kapak işi_yeni.pdf' yapmak | Dosya adını 'brand_catalog_cover_v03.pdf' yapmak |
Sık sorulan sorular
Aynı PDF dosyasını hem matbaaya basılması için yollayacağım hem de müşterilere WhatsApp'tan atacağım. İkisine de aynı dosyayı mı atayım?
Kesinlikle hayır. Matbaaya giden dosya; yüksek çözünürlüklü (300 DPI), CMYK renk modunda, 3mm taşırma payları (Bleed) ve Kesim çizgileri (Crop marks) içeren ağır (Örn: 50 MB) bir 'PDF/X-1a' veya 'High Quality Print' dosyasıdır. Müşteriye WhatsApp'tan atacağınız dosya ise; hızlı açılması için sıkıştırılmış (72-150 DPI), ekranda canlı görünmesi için RGB renk modunda, taşırma ve kesim çizgileri OLMAYAN (saf sayfa) hafif (Örn: 2 MB) bir 'Smallest File Size' veya 'Interactive PDF' olmalıdır.
Tasarımda müşteriden bana 'Word' dosyasında logo geldi (.doc içine yapıştırılmış). Bunu Illustrator'e alıp baskıya yollayabilir miyim?
Word, Excel veya PowerPoint içine yapıştırılan (Embed edilen) görseller, Microsoft yazılımları tarafından anında sıkıştırılır (Düşük DPI ve RGB piksellere dönüşür). O logoyu Illustrator içine kopyala-yapıştır ile (Copy-Paste) aldığınızda vektörel olmaz, sadece çamur gibi bir RGB piksel bloğunu taşımış olursunuz. Müşteriden mutlak suretle logonun kaynak .AI, .EPS veya vektörel .PDF formatı (Orijinal çizimi) talep edilmelidir.